Door schade en schande wordt een mens wijs. Alhoewel de controle van de TBH vlekkeloos verlopen is, word je soms bij de volgende controle geconfronteerd met een of meerdere gescheurde of gebroken raten. De vraag is dan ook, hoe komt dat? De meest voor de hand liggende oorzaak is om het warme weer er de schuld van te geven of de ventilatie, die onvoldoende is. We zeggen dan eigenlijk dat de bijen onvoldoende ventileren. Maar bij nader inzien is dit niet de reden, tenzij de bezetting met bijen sterk gereduceerd is. In de kast wordt het nooit zo warm, want bijen gaan zelf dood vanaf 50 graden. 

Het euvel doet zich vrijwel altijd voor na een geweldige dracht of na het inwinteren (wat in feite ook een geweldige dracht is voor de bijen ;-). Soms ook in jonge volken, die flink verwend zijn om te groeien. Ook hier is weer sprake van een geweldige (voer)dracht. De werkelijke oorzaak is de imker zelf en niet de bijen, niet de kast en niet het warme weer.

Tijdens de controles zijn het met name de jonge raten, die op 2 of 4 punten worden vastgezet aan de zijkanten van de TBH-kast. Juist die raten zitten vaak overvol met voer. De oudere belegde ramen, die al meerdere keren belegd zijn, hebben stompe kanten en zijn harde raten geworden. Die zitten ook niet meer vast aan de zijwanden. De jonge raten zijn echter zeer kwetsbaar, dat is bekend. Echter door het lossteken van de 2 of 4 aanhechtingen aan de zijkant van de kast, veroorzaken we imker zelf het verschijnsel dat de raten na enige uren of dagen bezwijken onder hun eigen gewicht. Ze scheuren zoals op de foto's te zien is af omdat de steuntjes aan de zijkanten verwijderd zijn.

Op de bovenste foto links betrof het 1 raat, die heb ik, omdat er geen broed meer in zat, weggenomen en vervolgens onder de laatste raten op de bodem gelegd (zie 2e foto). De bijen halen ze wel leeg, zodat ik die raat nog weg kan halen over twee weken. Op de onderste foto waren meerdere raten gescheurd, gelukkig bleef het onderste deel rechtop staan. Dit laat ik zo. Tijdens de voorjaarsinspectie haal ik de gescheurde en inmiddels leeg gehaalde raten wel weg en bouwen de bijen wel weer nieuwe raten. 

Toch ben ik onder de indruk van het vernuft van de bijen: stompe oude en sterke raten laten ze los zitten van de zijwanden en de jonge raten, die steun nodig hebben, zetten de bijen vast aan de zijwand. Knap wiskundig en natuurkundig inzicht van de bijen. 

Wat leer ik hiervan? Ik laat de bijen in de toekomst tijdens het inwinteren en na het inwinteren met rust. Raten, die vol zitten met voer, wegen 2,7 kg. Zeker als ze vastzitten aan de zijkant, lekker vast laten zitten, dan kan er ook niets mis gaan. Een andere oplossing zijn sateprikkers in de onderkant van de toplatten bevestigen. Dit versterkt het geheel.

Zijlatten of bedrading vind ik een tegenstelling met het natuurlijke imkeren in de TBH, maar het is ook een oplossing. 

Ben Som de Cerff, hobbyimker en docent bijenteelt