Foto: een geopende en een half geruimde broedcel met pop. 

Bij mijn 27 volken zie ik dit jaar de mijtval dalen van 68 per dag in juli naar 1,7 per dag in september. Die 68 is inclusief de mijtval na de bestrijding met mierenzuur. Die 1,7 gaat vast en zeker nog lager worden. Dat gemiddelde van 1,7 varieert van 0,1 tot 3,5 mijten per dag. 

Eind november ga ik kijken bij welke volken de natuurlijke mijtval <1 per dag is. Bij <1 ga ik in december geen behandeling met oxaalzuur toepassen. Ik gebruik ook geen oxaalzuur bij <2 maar ik vind het een beetje griezelig om dit als advies te geven omdat ik alleen op mijn eigen bijenstand de omstandigheden ken. 

In de winter staat alles ‘stil’, ook de varroapopulatie. Die paar mijten in een volk met zo’n lage mijtval doen het volk in de winter nauwelijks schade. De volken die geen behandeling met oxaalzuur krijgen, hebben in het voorjaar mijn speciale belangstelling. Uit welk volk vallen de minste mijten? De koningin van dat volk gaat de jonge koninginnen van het nieuwe jaar leveren, mits het een normaal goed volk is.

Zo’n 15 jaar geleden ben ik begonnen met deze werkwijze. Ik heb nog steeds geen varroaresistente bijenvolken, maar al snel was wintersterfte voor mij geen probleem meer. Als ik voor die tijd in september mijn bijenvolken controleerde, vond ik ze vaak griezelig klein maar door op deze manier te selecteren kwam ik dat probleem in september niet meer tegen; mooie volken die de winter goed zouden doorstaan. Er gebeurde dus blijkbaar iets met de bijengezondheid. 

Ik zal u de grafiekjes besparen maar ik zag tijdens de voorjaarsontwikkeling (maart – mei) minder mijten vallen. Dat verklaarde voor mij de betere gezondheid van de volken.  

Door de bestrijding in december achterwege te laten, is de mijtval bij deze volken in het voorjaar resultaat van de betere varroaresistente eigenschappen van zo’n volk en is het niet het resultaat van een toevallig heel effectief uitgepakte varroabestrijding. De koningin van het volk met de minste mijten gaat de jonge koninginnen van het komende jaar leveren.

Na al die jaren van toepassen van deze werkwijze heb ik nog steeds lang geen varroaresistente bijen, maar ik zie in mijn volken wel steeds meer signalen van varroaresistent gedrag zoals poppen in cellen zonder dekseltje, deels half weggeruimde poppen en cellen met broed van allerlei leeftijden (van ei tot uitlopende bij) naast elkaar en ook nogal wat lege cellen in plakken gesloten broed. Allemaal signalen dat het volk besmette cellen uitruimt, signalen dat het resistente gedrag toeneemt. 

Mari van Iersel, gastblogger en docent imkeren

Samen op weg naar een behandelvrije en duurzame imkerij