Mierenzuur is een veel gebruikt bestrijdingsmiddel tegen varroamijten. Het middel wordt toegepast voor de zomerbestrijding van de varroamijten, als tweede gang van het driegangenmenu. De Liebig dispenser in combinatie met Formivar 60 wordt vaak toegepast. Een ander product van dezelfde leverancier betreft Formic Pro. Dit product heeft dezelfde werking, maar is zonder de dispenser eenvoudiger toe te passen en in verschillende klein- en grootverpakkingen verkrijgbaar. 

De Universiteit Wageningen heeft de beide producten, die formeel toegelaten zijn in Nederland door het College ter beoordeling van Geneesmiddelen, onderzocht en daarover verscheen op 13 december jongstleden een publicatie. Onder deze link kunnen jullie de publicatie zelf lezen. Het is een interessant onderzoek en de bevindingen sluiten goed aan bij mijn eigen ervaringen en de geluiden die ik onder collega-imkers verneem. 

De belangrijkste conclusies wil ik graag met jullie delen. Beide middelen werken uiterst effectief (ruim 95% van de mijten worden gedood). Van mierenzuur is bekend dat deze als enige bestrijdingsmiddel ook werkt in het gesloten broed. Daarom kan een eenmalige behandeling toereikend zijn. 

Uit het onderzoek kwamen ook nadelen naar voren. Deze zijn:

1. in de behandelde volken kwamen 50% (de helft!!) van alle koninginnen om het leven, terwijl in de onbehandelde controle volken 20% van de moeren verloren ging. Opmerking: dit laatste vind ik nog veel, alhoewel stille wissels wel vaker voorkomen in deze periode, maar dan spreek je over vervanging en niet over sterfte. 
2. in de onderzoeksperiode ging de hoeveelheid broed in de onbehandelde controlevolken terug met twee ramen broed. Echter in de behandelde volken ging de hoeveelheid broed met 3,56 ramen achteruit. Opmerking: Een raam dat 50% broedcellen bevat, levert ongeveer 2.500 jonge bijen op. Een extra achteruitgang ten gevolge van het mierenzuur kost dus 1,56 x 2.500 bijen = 3.900 bijen. 

Verdere opmerkingen mijnerzijds ten aanzien van het onderzoek:

1. de volken zaten bij aanvang van het onderzoek zonder of bijna zonder reservevoer. Het is altijd raadzaam om bij het afnemen van de honingkamers voorafgaande aan de varroabehandeling alle volken 4 of 5 liter invertsuiker te voeren; In dit geval is er tijdens het onderzoek gevoerd. Het tegelijk voeren van suikerwater in combinatie met de toepassing van mierenzuur leidt tot slechte opname van het voer;
2. de dertig volken, die in drie groepen van tien gebruikt zijn in dit onderzoek, hadden bij het begin van het onderzoek last van een ernstige mijtbesmetting en hadden zichtbaar last van het DWV-virus. Mogelijk waren de volken in een slechte conditie en hadden weinig weerstand;
3. de temperatuur was gemiddeld bijna 20 graden, echter met uitschieters van boven de 25 graden. De leverancier waarschuwt voor de gevolgen van temperaturen boven de 29,5 graden gedurende de eerste drie dagen. Dit leidt tot schade aan broed en koninginnen. 
4. tijdens het onderzoek zijn volken uit de proef genomen vanwege het feit dat er volken dood gingen of last hadden van "breeding drones". Zijn deze volken al tijdens het onderzoek gestorven door honger of door een extreme mijtendruk/DWV? 
5. vanwege het mierenzuur zijn er ook volken die extreme baardvorming lieten zien en zelfs de kast volledig hebben verlaten met achterlating van het broed (absonding); 

Mijn eigen ervaringen waren gelukkig niet zo negatief als tijdens dit onderzoek. Vooral het verlies van 50% van de koninginnen in de behandelde volken is zeer hoog, vooral ongelukkig op zo'n laat moment in het jaar. Gelukkig lagen mijn koninginnenverliezen veel lager. Echter het verlies van veel broed, met name het open broed gaat dood, was voor mij de laatste druppel, waarop ik besloot over te stappen op Hive Clean en later VarroMed. Af en toe wisselde ik dit af met ApiLifeVar. Met VarroMed heb ik nooit koninginnen- of broedverlies waargenomen. Dit middel werkt echter niet in het broed en dient derhalve twee tot drie keren toegepast te worden in een blokbehandeling voor een voldoende resultaat. Vele jaren heb ik dit middel zonder winterverliezen toegepast.

Bestrijd vooral tijdig, dat wil zeggen probeer eind juli met de zomerbestrijding te beginnen. De strijd richt zich op de mijten onder de laatste generatie zomerbijen, die de komende generatie winterbijen moet gaan voeren en verzorgen. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt