Uit alle hoeken van Nederland verschijnen berichten over wintersterfte. De meeste berichten melden 35% verliezen. Het BIJEN@WUR onderzoek zal hierover definitief uitsluitsel geven. Zelf verwacht ik dat de sterfte zal uitmiddelen tussen 20 en 25% en daarmee zou er weer een recordverlies geboekt worden. Vooral de arme zandgronden en de traditionele landbouwgebieden worden extra getroffen.

Naast de gangbare factoren,  die zorgen voor wintersterfte heeft de droogte en hitte in augustus en september in bepaalde gebieden gezorgd voor nog minder aanbod van stuifmeel. Er waren dagen bij, waarop je geen vlinder zag en de bijen geen eens meer uitvlogen. Er was domweg niets te halen. Een factor waar weinig over gemeld wordt is het verkreukelde vleugeltjes virus DWV type B. Professor Dr. Robert Paxton hield tijdens de "Zuchtertagung" van de Gemeinschaft van Europese Buckfastimkers een voordracht over het DWV virus. 

In de laatste tien jaar heeft het DWV type B het oorspronkelijk type A verdrongen. Het type B is veel meer ziekmakend en dodelijker voor de bijen dan het type A virus. Ongetwijfeld speelt dit ook in Nederland vergelijkbaar met Duitsland waar wel gegevens over bekend zijn. In 2013 hadden 55% van de onderzochte volken het type A en in 2019/2020 was dit nog maar 10% terwijl het type B in 2019/2020 in 100% van de onderzochte volken aanwezig was. Dit fenomeen verklaart mogelijk de stijging van de wintersterfte in de afgelopen drie jaar in Nederland. 

Hoe kunnen we het risico op verliezen mitigeren/verminderen?

Over drie weken zitten we al weer in de maand mei. De maand bij uitstek om volken te vermeerderen. Winter je altijd vier volken in, maak dan in mei twee reservevolken in zesramers. Bij tien volken maak je gewoon vijf reservevolken. Zonder winterverliezen kun je deze volgend voorjaar aan imkers verkopen, die wel grote schade hebben. 

Hoe kun je zwermdrift verminderen en reservevolken aanleggen? Sommige volken zetten eind april/begin mei al belegde zwermcellen aan. Dergelijke volken kun je eenvoudig in 3 of 4 delen of zelfs meer splitsen. Zorg dat er in iedere broedaflegger 1 of 2 mooie belegde zwermcellen meegaan. 1 raam voer, 2 of 3 ramen broed en bijen aangevuld met kunstraat plaats je in een zesramer en geef deze vooral een 2,5 kilo pak suikerdeeg, zodat je ze 4 weken met rust kan laten. Zie je belegde zwermcellen dan kun je beter eerst een kleine koninginnenaflegger maken en deze op een andere bijenstand plaatsen. Het oude volk laat je nog een week met rust totdat de zwermcellen gesloten zijn. Nu is het moment om dit verder op te splitsen. 

Je kunt natuurlijk ook van ieder volk, dat zwermdrift ontwikkelt, 1 broedaflegger maken met dezelfde samenstelling als hierboven. Het restant blijft een sterk volk en je kunt tevens aan raatvernieuwing doen door de weggenomen ramen te vervangen door kunstraat. De volken zonder zwermstemming kun je gewoon in stand houden zodat die optimaal de voorjaarshoning kunnen vezamelen. Begin juni loopt de zwermdrift weer af en keert de rust terug. Ondertussen zijn je nieuwe moeren aan de leg en kunnen de volken rustig uitgroeien tot volgepakte zesramers. In 90% van de gevallen zullen deze nieuwe volken goed en sterk uitwinteren en kunnen zo de uitgevallen volken in het komende voorjaar vervangen zodat je met je bijenstand op sterkte blijft. In feite doet de natuur niets anders. De oude volken gaan soms tenonder en de nieuwe volken nemen het stokje over. 

Het mooiste is nog wanneer je het maken van broedafleggers kunt combineren met het invoeren van jonge geselecteerde koninginnen. Het liefst Q's met een VSH of hoog hygienische achtergrond. Dit zet een rem op varroamijten en DWV-virussen. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent koninginnenteelt