Op de foto zie je de bloeiende Gaspeldoorn, naast Viburnum tinus en Winterjasmijn één van de weinige bloeiende heersters in december.

De bijen hebben zich inmiddels dicht opeen gepakt en de ideale bolvorm ingenomen. De bol heeft de meest ideale verhouding tussen inhoud en oppervlakte. Met het kleinst mogelijke oppervlakte bevat de bol de grootste inhoud aan bijenmassa. De mantelbijen vormen de jas, die uitstraling van warmte moet voorkomen. Dat bijen hierin goed slagen, blijkt wel aan het verschil tussen buitentemperatuur en de temperatuur in de wintertros.  

Bij de laatste meting van een Broodminder warmtesensor zie je dat de temperatuur in de wintertros (de rode lijn) nog 25 graden bedraagt, terwijl de buitentemperatuur (de onderste lijn)  0 graden aangeeft. Bij vorst in de komende nachten zal het verschil op kunnen lopen naar 30 graden.  Een onvoorspelbaar knappe prestatie om zonder enige vorm van bescherming deze verschillen te kunnen overbruggen. De enige energiebron is de verbranding van wintervoer met de spieren in het borststuk van de bijen. Zelfs hiermee gaan ze efficient om, want ze verbranden hooguit 1 kilo wintervoer per maand, dat wil dus zeggen 33 gram wintervoer per dag. Drieendertig gram suiker per dag om 12.000 bijen warm te houden! Dit zijn ongeveer 8 suikerklontjes oftewel 128 Kcal. 

Hoe bijen reageren op de buitentemperatuur bleek wel rond 23 tot 26 oktober van dit jaar. Doordat de broodminder sensoren van verschillende imkers via internet toegankelijk zijn, kon je zien dat de meeste bijenvolken rond 23 tot 26 oktober weer opnieuw broed aanzetten. De buitentemperatuur steeg enige dagen tot 20 graden en de temperatuur in de bijenkasten liep gelijk ook op naar temperaturen dicht in de buurt van 33 graden. De temperatuur die als ondergrens aangehouden wordt om broed te verzorgen. 

In sommige volken zag ik drie weken later een toenemende mijtenval vanuit het nieuw aangezette broednestje. Bijenvolken beschikken over een groot aanpassingsvermogen en reageren snel op veranderende omstandigheden. 

Inmiddels zitten ze weer strak op de wintertros en kunnen we oxaalzuur druppelen. Voor sublimeren is het veel te koud, daarvoor moeten de bijen juist niet op de wintertros zitten. 

Op deze foto zie je een volk in een Topkast. Ze bezetten vanmorgen 11 straatjes. Bij de eventuele behandeling laat je de buitenste twee straatjes buiten beschouwing en geef je 5 a 6 ml oxaalzuur per straatje met een maximum van 50 ml. Persoonlijk ging ik zelf nooit verder dan 30 ml, domweg omdat ik vind dat de bijen zelf het varroa-probleem onder controle moeten brengen. Die kans moet je ze dan wel geven. Uitsluitend door de mijtenval of de mijtenbesmetting te meten, kun je op een verantwoorde wijze de behandeling achterwege laten. Tref je tijdens deze koude dagen maximaal 1 mijt per dag aan op de schuiflade dan is de mijtendruk zodanig laag, dat bestrijden overgeslagen kan worden. 

Spijtig genoeg worden er juist tijdens de oxaalbehandeling verzwakte of dode of verdwenen volken aangetroffen. Er is dan blijkbaar in de afgelopen maanden iets misgegaan bij de conversie van zomerbijen naar winterbijen. Een te grote belasting met DWV-virussen in de poppen, hoogstwaarschijnlijk overgebracht door de eiwitreserve consumerende varroamijten, maakt dat er kortlevende winterbijen ontstaan. 

Wanneer er nog duizenden mijten in augustus het broednest parasiteren, is het bijenvolk meestal ten dode opgeschreven. Indien de mijtenpopulatie zich minder goed ontwikkelen kan, valt de schade te overzien en blijven de winterverliezen beperkt.

Hoe we de groei van de mijtenpopulatie kunnen afremmen tot acceptabele proporties, zal ik nog wel eens proberen toe te lichten in een toekomstig Blogbericht. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt