Op 1 september begint de meteorologische herfst. Dat kun je zelf ervaren aan de hand van de dalende nachttemperaturen en voor de komende dagen zie ik ook vaak 13 graden in de verwachting staan als maximum dagtemperatuur. Onder deze omstandigheden kun je de mijtbestrijding gebaseerd op zuren en tijmolie wel vergeten. Het voeren met een suikerwateroplossing wordt ook lastiger. Ze nemen het nog wel op, maar indampen wordt erg lastig. 

Dus tip voor de toekomst: zorg dat je met bestrijden in augustus klaar bent en met voeren medio september. In september kun je met een gerust hart oude moeren vervangen door moeren van dit jaar. De koninnentelers weten dat volken met jonge moeren veel betere kansen hebben om de winter door te komen. Aangezien er nu geen darren meer voorkomen - met uitzondering van een enkel moerloos volk - lijken de volken de nieuwe moer veel beter te accepteren. Blijkbaar verraadt hun biologische klok dat het zinloos is om nog late wisselcellen op te trekken. Iets dat in de zomer vaker gebeurt na het invoeren van een nieuwe moer. Mogelijk speelt de afgifte van feromonen ook een rol. De moeren leggen veel minder eitjes en daarmee vermindert de afgifte van feromonen. In de winter is die afgifte verwaarloosbaar klein. Het is raadzaam om je nieuwe moeren te merken met een nummerplaatje zodat je komend voorjaar zeker weet dat de ingevoerde moer nog leeft. 

Jonge moeren houden in de herfst langer het broednest gaande, vandaar wellicht de betere overlevingskansen. Een nog groter gevaar bij oude moeren is het darrenbroedig worden van overjarige moeren. Met een darrenbroedige moer is er geen nieuwe aanwas van jonge bijen in februari en maart en tegen de tijd dat wij dit ontdekken, zitten er uitsluitend bejaarde bijen in de kast, die in april allemaal doodgaan. Dit voorkom je met jonge moeren. 

Dan nog een ander belangrijk facet vooral bij de teelt van geselecteerde moeren. Moeren, die op bepaalde kwaliteiten geselecteerd zijn, blijken deze nadrukkelijker in het eerste jaar van hun leven beter ten toon te spreiden. Mogelijk dat hier de afgifte van feromonen een rol speelt of de omvang van het volk, want de genen zullen niet veranderen. Vaak merk ik dat het vervangen van een moer met vreselijk stekerige bijen direct al na een paar dagen effect heeft. Dit moet te maken hebben met de chemie in het bijenvolk. Een wondere wereld zo'n bijenvolk. 

In deze video zie je twee volken, de koninginnen van beide volken zijn zusjes, beiden zijn op deze bijenstand bevrucht. Blijkbaar zijn ze tijdens de paringsvlucht toch darren tegengekomen met een totaal andere afkomst. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt