Tijdens de praktijkles "raampjes timmeren" is het altijd weer een gezellige drukte met veel herrie door het timmeren op de werkbanken van het Isendoorn College in Zutphen dit jaar. Er komen ook vele gesprekken op gang en de cursisten leren elkaar onderling beter kennen. 

Basiscursist Lianneke vroeg zich af of ze verantwoordelijk bijenhouden wel kan combineren met een fulltime baan en een druk prive bestaan? Waarschijnlijk zitten meer beginnende imkers met deze vraag. Vandaar dat ik dit onderwerp in dit blogbericht zal proberen toe te lichten. 

Bijenhouden kun je op tal van verschillende manieren doen. Intensief maar ook extensief. Je kunt er het uiterste in termen van volksgrootte en honingoogst uit proberen te halen, maar voor vele nieuwe imkers gaat het meer om de "natuurbeleving en de verwondering" voor die nijvere en interessante insecten in de natuur. 

In het laatste geval laat je liever de kast zo veel mogelijk dicht en wil je meer gadeslaan en je beperken tot de meest noodzakelijke ingrepen. Dit komt de gezondheid van het bijenvolk ook ten goede, want iedere ingreep leidt tot warmteverlies en stress voor de bijen. Je kunt al diverse ingrepen voorkomen door een perspex plaat op de bovenste rand van de kast te leggen. Weet je dat na de eerste vluchtige voorjaarscontrole (1) in maart dat je moer nog in goede conditie is en het volk over voldoende voer beschikt en geen beschimmelde kantramen heeft, dan kan de broedkamer voorlopig gesloten blijven.

Je kijkt af en toe door het perspex en tegen de tijd dat de broedkamer bijna vol zit met bijen neem het je het perspex weg (2) en plaats je een moerrooster en een honingkamer met uitgebouwde ramen. Perspex terug en klaar ben je weer. Het is mooi wanneer dit al kan vlak voor de kersen beginnen te bloeien. Bereikt je volk pas 4 weken later de gewenste sterkte voor een honingkamer dan is er helaas geen voorjaarsoogst te verwachten. 

Na het plaatsen van de eerste honingkamer loer je weer af en toe via het perspex naar de bezetting in de hk. Zie je overal bijen aan het werk dan mag je een 2e honingkamer met eventueel kunstraat plaatsen (3). Dit kost je hooguit 3 minuten werk. 

Tegen het einde van april/begin mei kan de zwermdrift eventueel op beginnen te spelen. Wil je weinig tijd kwijt zijn aan wekelijke controles om hiermee de zwermdrift te onderdrukken via het breken van belegde zwermcellen, dan kun je beter - mits het volk inderdaad voldoende gegroeid is zoals hierboven geschetst - een vlieger of veger inplannen en vervolgens maken (4). Hiermee ben je in een keer af van de zwermdrift en daarmee van de kans op zwermen bij de buren. Het maken van de vlieger kost minder tijd dan het maken van een veger, want je hoeft geen bijen af te staan bij de vlieger, je hoeft niet te voeren en hoogstwaarschijnlijk ook geen redcellen te breken (dit laatste hangt sterk af van de bezetting op dag 13 in de afvlieger). 

Na 4 weken kun je beide volken controleren op moergoedheid en zorgen voor voldoende honingkamers voor de zomerdracht (5). Waarschijnlijk moet je tijdens de zomerdracht nog wel een tweede of derde honingkamer plaatsen (6). Daarna volgt medio juli de zomeroogst (6) en het slingeren van de honing. Direct aansluitend plaats je na het afnemen van de honingkamers het zomerbestrijdingsmiddel van de varroamijten (6), meestal gevolgd na 2 of 3 weken door een tweede behandeling (7). Medio augustus begin je met de inwintering (8), in drie porties kun je de volken voldoende suikerwater geven. Dit rond je af medio september.  Begin december pas je de winterbehandeling toe via oxaalzuur druppelen (9). Om het aantal imkerhandelingen keurig af te ronden op het getal 10 kun je eind februari nog de bodem verschonen. Vele beginnende en ook ervaren imkers zullen vaker willen kijken, dat mag, maar hoeft perse niet. 

Uiteraard ben ik gemakshalve uitgegaan van het eenbaksimkeren in een enkele broedkamer. Dat levert tijdswinst op en maakt bepaalde handelingen eenvoudiger en vermindert de kans op fouten (denk aan niet kunnen vinden van de moer of het over het hoofd zien van zwerm- en redcellen).  

Op de vraag van basiscursist Reginald, die veel op pad wil gaan met de camper, heb ik een vergelijkbaar antwoord gegeven. Sommige ingrepen kun je vervroegen of vertragen. Je kunt bijvoorbeeld direct al een 2e honingkamer plaatsen, waarbij je een krant legt tussen de 1e en de 2e kamer, zodat er voorlopig geen warmte kan opstijgen en de bijen de krant wegvreten tegen de tijd dat ze de ruimte nodig hebben. 

Je moet gewoon je eigen manier van imkeren proberen te vinden waarbij de gezondheid van de bijen en je eigen plezier in deze mooie hobby voorop staat. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt