Onlangs werd er door een Blogvolger een vraag gesteld over de verwerking van oude raat tot wasblokken en vervolgens tot kunstraat. Hoe krijg je de wasblokken voldoende schoon?  Bij mij ondergaat de was slechts twee bewerkingen, daarna gaan de blokken was naar een kunstraatproducent. Hierbij wordt de gesmolten raat nogmaals verhit en gefilterd. Er zijn dus drie bewerkingen nodig. De eerste in de stoomwas- of zonnewassmelter, de tweede in een Weckketel met pantybroek als filter (na stolling afschrapen) en een derde voor het gieten of walsen van de kunstraat. 

Je kunt dit alles nog eens teruglezen in DIT BLOGBERICHT van 10 oktober 2021.

Een andere vraag kwam gisteren van Ivo, die het volgende vroeg: "regelmatig wordt er verwezen naar het gebruik van uitgebouwde ramen. Hoe en wanneer maak je die? En hoe bewaar je ze (indien zo'n raam (gedeeltelijk) gevuld is met honing/broed/stuifmeel) tot je ze nodig hebt?".

Uitgebouwde raat ontstaat vanzelf tijdens goede drachtperiodes, je geeft dan extra bakken met broedkamerramen en honingkamerramen. Je houdt ze meestal weer over in het voorjaar, wanneer de volken op zijn kleinst zijn. Wanneer je volken hebt verenigd voor het inwinteren, zitten ze in de regel in een te grote samengestelde kast. Dan neem je de onderbak weg en houd je uitgebouwde ramen over. Datzelfde gebeurt wanneer je sterke volken op twee BK's hebt ingewinterd of op 1,5 BK. Dan kun je rond 1 maart meestal de onderbak wegnemen. Bij de imkers, die werken met dadantkasten, is het gebruikelijk om de volken in het prille voorjaar "krap" te zetten. Dat wil zeggen je sluit de ramen met broed plus een voerraam op tussen 1 of 2 geisoleerde sluitborden en de overige broedkamerramen neem je weg. Na de zomerdracht neem je complete honingkamers weg om ze te slingeren.

Dit alles levert gebruikte uitgebouwde raat op. Mooi uitgebouwde raat dat nog goed doorzichtig is (dus niet zwart van de vervellingen), kun je bewaren. Indien er nog honing in zit, dan moet je ze echt binnen enige maanden hergebruiken in broedafleggers of als reservevoer, anders is er kans dat het voer gaat gisten. Ramen waarin stuifmeel zit, kun je ook beter teruggeven aan de volken. Stuifmeel of bijenbroed is het kwaliteitsvoer van de bijen en in de schuur opgeslagen, valt het ten prooi aan stuifmeelmijten. Dus ramen met deels stuifmeel/bijenbrood gaan altijd terug de kasten in. 

Zo houd je dus alleen schone uitgebouwde ramen over. De rest gaat terug de volken in en alle oude donkere of verkeerd uitgebouwde ramen of ramen met te veel darrencellen gaan de wassmelter in. 

Mocht je de beschikking hebben over een vrieskist, dan kun je daarin de ramen bevriezen zodat de eventuele wasmotlarven en eitjes dood gaan. Om nosema sporen op de raten te doden, kun je gebruik maken van azijnzuur, dat in een schoteltje op de bovenste bak met raat wordt gezet. De toren met bakken wel van boven afsluiten. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt