Wintertijd is ook bezinningstijd. Tijd voor vragen als: werk ik met de meest ideale bijenkast, welke bedrijfsmethode kies ik dit jaar, toch overstappen naar een ander bijenras? Allemaal vragen, waarmee imkers in de winter bezig zijn. Met nog weinig werk in de bijen heb ik nu mooi de tijd om op de vraag van blogvolgers Jeroen en Dick in te gaan. 

Hoe stap je over op Dadant, welk dadanttype kies je en hoe doe je dat? Net als iedere andere imker ben ik ook ooit begonnen met spaarkasten en omdat red ceder niet kapot te krijgen is, heb ik nog steeds een paar.  Maar al snel merk je dat de spaarkast primair gericht is op het gemak van de imker en iets minder op de bijen. Alhoewel het met combiramen of een beperkte broedruimte ook al aardig de goede kant op gaat. 

Voordelen van Dadantkasten

Toch kan het beter, doelmatiger en diervriendelijker zowel voor de bijen als voor de imker. Mijn ervaringen met tientallen volken in dadantkasten heeft mij daarvan overtuigd. De Dadantkast US, ook wel Modified genoemd is, is voortgekomen uit de Langstroth kast. Deze is wereldwijd als standaard in gebruik bij beroepsimkers.

Dit geldt voor de Dadant US kast, die doorontwikkeld is door Broeder Adam, de grondleggger van de Buckfastbij. De Dadantkast kenmerkt zich door het gebruik van één broedkamer met iets grotere ramen. De gebruikelijke houten dadantkast biedt ruimte voor twaalf ramen, de styropor dadantkast (Frankenbeute) biedt ruimte voor elf ramen. Echter deze aantallen worden vrijwel nooit gebruikt, meestal slechts 7, 8 of 9 ramen afgesloten met een isolerend sluitraam. De ruimte wordt dus aangepast aan de legkwaliteit van de moer.  

Hier merk je het grote voordeel van deze kast. Geen 20 ramen om de moer te zoeken of zwermcellen of redcellen. Dat maakt het werken in deze kast zonder het hoeven tillen van een tweede broedkamer een stuk gemakkelijker. De ramen liggen op een zinken geleidestrip, zodat je het eerste raam bij een controle eerst iets naar je toe kan trekken en daarna pas optillen. Dit voorkomt dat er bijen gemangeld worden. Door het gebruik van hofmannzijkanten aan de ramen of door kopspijkertjes houd je de afstand op 35 mm, de internationale standaard. 

Je werkt altijd met een moerrooster, zodat de honingkamers schoon blijven van broed. De broedkamer dient echt uitsluitend voor broed en 1 of 2 voerramen, meer niet, want de honing moet naar boven gebracht worden. Overtollige voerramen gaan er dus in het voorjaar uit. Kunstraat wordt pas gegeven wanneer de bijen al in de hk aan het werk zijn. Meer info vind je in de andere blogberichten of in mijn imkerboek "Bijvriendelijk imkeren 2.0". 

Verschillende typen dadant

Er bestaat meerdere typen Dadantkasten, de bekendste zijn Dadant US (ook wel Modified genoemd) en Dadant Blatt. Die laatste wordt veel in Belgie en Frankrijk gebruikt en US wordt o.a. in Duitsland en Nederland gebruikt. Er worden ook nog dadantkasten met minder ramen aangeboden, deze worden veelal in Italie en Frankrijk gebruikt. De extra ruimte beneden is handig om in te werken en om een interne voerbak te plaatsen. 

De overgang van spaarkast naar dadant?

Op het moment dat de groei goed zichtbaar is in de volken, dit is meestal in april, kun je het volk uit een spaarkast overhangen.  Je zet de twee kasten naast elkaar en schuift de dadantkast door naar de plek van de spaarkast zodat de vliegbijen daar straks in terugkeren. Vervolgens begin je met de ramen met broed over te plaatsen. Stop de moer tijdelijk in een kluisje en schud het eerste raam met broed af in de dadantkast. Knip vervolgens met een scherpe snoeischaar de oortjes af van je simplexraam. Daarna past het in het grotere dadantraam. Zet het raam vast met schroeven of met draad. Zo werk je alle ramen met broed af en plaatst ze in deze volgorde in de Dadantkast. Snel werken ter voorkoming van afkoeling van het broed, dus kies een warme voorjaarsdag uit. Denk eraan je moer weer los te laten.

Plaats vervolgens twee echte dadantramen met kunstraat tegen het broednest aan, aan iedere kant 1 raam. Daarnaast plaats je nog aan iedere kant een simplexraamraam met voer (wintervoer en stuifmeel). De rest van de simplexramen houd je over. 

Na twee weken zijn als het goed is je nieuwe dadantramen uitgebouwd en belegd, verplaats ze nu naar het midden van het broednest en plaats nogmaals twee nieuwe dadantramen met kunstraat tegen het broednest aan. Werk 2 simplexramen naar buiten of als er geen broed meer in zit, neem ze weg. In augustus kun je nog een keer 3 of 4 ramen dadant met kunstraat plaatsen (voor het inwinteren) en kun je de andere 4 simplexramen weg nemen. Op deze manier kun je in een jaar het spaarkastvolk omzetten naar Dadant. Voor het maken van broedafleggers of kunstzwermen zijn er 5- en 6-raams dadantkasten te koop. Hierin kun je ze ook overwinteren. 

Meer mogelijkheden?

Uiteraard zijn er nog andere wegen naar Rome, kies de methode die het beste bij je bijen en bij jou past. Bij mij past deze methode goed en ik kan direct bij sterke volken een honingkamer dadant met uitgebouwde ramen plaatsen. Beginners hebben die luxe uiteraard niet. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt