Met het bemonsteren van bijen kom je in een lastige afweging terecht. Ik ben me terdege bewust van de ethische vraag of je 200 tot 300 individuele bijen mag opofferen om het welzijn van de hele bijenkolonie te beoordelen. Het feit dat met een beperkte besmetting een varroabehandeling van de bijen achterwege kan blijven, maakt de keuze voor mij eenvoudiger. De varroabehandeling is zowel op de bijen als op de mijten gericht. Als het goed is, overleven de bijen en overleven de mijten grotendeels niet (de sterkste mijten overleven wel). Maar naast de bijen omvat het volk ook nog eens een broednest, dat nog veel gevoeliger is voor zuren en dergelijke dan de bijen. Dat broednest vormt op dit moment wel de basis voor het zich ontwikkelende wintervolk. 

Daarom is een goede beheersing van de mijtenpopulatie van groot belang, de laatste generatie zomerbijen moet bijna schoon zijn van mijten, om te voorkomen dat het broednest zwaar geparasiteerd wordt door zich vermenigvuldigende mijten. Iedere besmette broedcel kun je wel afschrijven als winterbij, het wordt domweg een kortlevende zomerbij. Dus de zomerbehandeling is van evident belang voor de winterbestendigheid van het bijenvolk. 

Dus zonder te meten en te weten, moet je gewoon altijd bestrijden!

Met het meten van de mijtbesmetting kun je eventueel de bestrijding een keer achterwege laten. In mijn streven naar natuurzuivere honing en een hobbyimkerij met zo weinig mogelijk ingrepen met onnatuurlijke middelen lijkt het mij een goede zaak om de mijtenbesmetting medio augustus te meten. 

Je kunt de mijtbesmetting op de bijen vaststellen met de poedersuikermethode, waarbij de bijen blijven leven (met hoofdpijn?). Deze methode is een redelijk betrouwbare methode. Daarnaast heb je de schudmethode op basis van 200 tot 300 diepgevroren bijen, waarbij bemonsteren en onderzoek in de tijd gezien gescheiden worden.  Als derde is de alcoholschudmethode met een speciaal ontworpen schudbeker (zie foto) een makkelijke methode, die direct op de bijenstand uitgevoerd kan worden. Die laatste methode is betrouwbaar en snel. Met de bijen van een kantraam afgeschud op een vel folie kun je 200 tot 300 bijen in de schudbeker doen, die van tevoren half gevuld is met ruitenwisservloeistof met antivries. 

De bijen zijn direct dood en de mijten lossen van de bijen door 2 minuten rustig te schudden. De mijten zijn direct te tellen op de bodem van de beker. 

Afgelopen week heb ik 6 volken bemonsterd. De resultaten waren zeer bemoedigend. Vijf uitslagen zaten onder de 3%, hetgeen een mijtenbehandeling overbodig maakt. Eén uitslag kwam uit op 6%. Dit volk was vorig jaar zomer nog behandeld. Het volk dat naast dit volk staat, is mijn oudste 4 jaar behandelvrije volk op kleine cellen (4,9 mm). Dit volk had slechts 0,67% mijtbesmetting, terwijl er al 4 jaar niet meer behandeld is. Ook zijn er geen kunstzwermen van gemaakt of natuurzwermen afgekomen. 

Blijkbaar is het dus echt mogelijk om een balans tussen bijen en mijten te laten ontstaan. Of dit mooie resultaat ligt aan de hygienische eigenschappen van mijn koninginnen of aan de kleine cellen blijft voor mij nog een vraag. Mijn eigen voorlopige antwoord is dat de combinatie van beiden elkaar versterkt, dat wil zeggen de mijtenvoortplanting afremt en mijn bijen een grotere weerstand geeft.

Ik ben benieuwd naar jullie waarnemingen met betrekking tot de mijtenval na de zomerbehandeling. Ik ga ervanuit dat de meeste van jullie de behandeling in juli al begonnen zijn.  

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt