De komende week moet je de varroabestrijding niet beginnen, want de tropische temperaturen zorgen voor schade aan broed en eventueel bijen. Voor VarroMed geldt deze beperking niet volgens de flyer van de producent. Dat er ook ontwikkelingen zijn om de bestrijding verder te verminderen zal ik in dit blogbericht proberen uit te leggen.

De afdeling NBV Amstelland heeft een fraai boekje gepubliceerd over hun VSH-project waarmee ze alle imkers in de omgeving van hun bijenpark willen voorzien van hoog hygienische Buckfastbijen. Naast teelt en selectie van de juiste koninginnen met een hoog Varroa Sensitief Hygienisch gedrag moet er natuurlijk ook gemeten worden of de resultaten de goede kant opgaan. De goede kant wil zeggen: een zodanig lage mijtenbesmetting dat de varroamijtenbestrijding op dat moment overgeslagen kan worden. 

Zelf ga ik nog een stapje verder door de bijen te huisvesten op kleine cellen, die mogelijk leiden tot een verkorte popperiode (minder mijtendochters worden geboren) en vanwege de strakkere 'fit' van de pop in de verkleinde cel tot een moeizamer instappen van de varroamijt. Daarnaast bied ik op ieder raam 6 tot 8% darrenraat aan, zodat de mijten hun weg weten te vinden naar het darrenraat en daarmee het werksterraat ontzien. Dit is afgekeken van de Apis Cerana, die in harmonie/balans leeft met de varroamijt. Onze honingbij is uit de Apis Cerana geevolueerd. 

Dit pakket aan kleine hindernissen lijkt de voortplanting van de varroamijt af te remmen. Deze veronderstelling moet natuurlijk wel concreet gemeten worden. Meten is weten. Dat kun je doen met de poedersuikermethode, de schudmethode (nadat de bijen eerst ingevroren zijn geweest) of met een speciale bijenschudbeker (zie foto), waarbij je na een minuut een redelijk betrouwbare schatting hebt van de mijtbesmetting. Ook in dit geval gaat het ten koste van 1% van je bijen, namelijk zo'n 200 of 300 bijen overleven deze schudmethode met alcohol niet. Het grote voordeel daarbij is dat bij een lage besmettingde de overige 99% van je bijen niet belast hoeft te worden met tijmolie of een zuur. Uit eigen ervaring en reacties van andere imers weet ik dat de bijen behoorlijk gestresst kunnen worden door het gebruik van deze bestrijdingsmiddelen. Zelfs broed- of bijenschade is echt geen uitzondering.  

Op deze foto's zie je een bijenvolk met kleine bijen op kleine cellen. Vanwege de 17% meer cellen per raam zijn de volken zeer sterk. Je kunt op de foto's van het broed zien, wat deze bijen doen, namelijk ze detecteren poppen waarop zich een mijtenfamilie bevindt. Ze knagen deze cellen in het midden een beetje open, zodat andere groepen bijen deze cellen leeg kunnen ruimen. Hiermee wordt de voortplanting verstoord en de mijtengroei geremd. 

Deze week heb ik bij drie volken de mijtbesmetting op de bijen vastgesteld met een Bee Vital schudbeker (zie foto), de resultaten zijn veelbelovend namelijk 0,3%, 1,6% en 2,6% mijtbesmetting. Hiermee kan de varroamijtbehandeling achterwege blijven, want deze waarden liggen onder de toegestane schadegrens. Uiteraard wordt er wel bestreden wanneer de waarden te sterk stijgen. De bijengezondheid mag nooit in gevaar komen. 

Er bestaat sinds kort ook een whatsappgroep voor imkers, die met kleine bijtjes werken en waar de bestrijding - voorzover mogelijk - achterwege blijft.

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt

Auteur van het imkerboekje Eenvoudig(er) imkeren, hoe doe je dat? Gebaseerd op de theorieen van Tom Seeley over het Darwiniaans imkeren