Toen ik deze week een "hoera het volk vliegt weer-appje" ontving met als bewijs een begeleidende video - het gaat hier over een "vrij gevestigd bijenvolk" in Zelhem - vroeg ik me af hoeveel jaar dit volk al in die acaciaboom woont.  Navraag leert dat dit volk hier inmiddels vier jaar woont, het volk trok in de zomer van 2016 in deze acacia. In tegenstelling tot de keuzecriteria voor natuurzwermen, genoemd in Bee Democracy van Tom Seeley, heeft dit volk een ingang op 1 meter boven de grond. Een mooi rond gat, zodat dassen, die hier ook rondlopen, geen toegang hebben tot de nestholte.

Het volk woont er sinds 2016, maar is dit nog steeds hetzelfde volk?  In de jaren 2018 en 2019 is er zwerm rond de boom gezien. Die van 2018 is waarschijnlijk een nieuwe bewoner geweest, want in het voorjaar van 2018 waren er geen aktiviteiten meer te zien. Was er wintersterfte geweest in de winter van 2017/2018? In 2019 ging het waarschijnlijk beter met het natuurvolk, want toen kwam er een zwerm af. Het resterende deel heeft dus de winter van 2019/2020 overleeft. 

In Belgie verzamelt men gegevens over in het wild levende bijenvolken in Nederland en Belgie. Met dit formulier kun je de gegevens doorgeven. 

Er is dus een wisseling van de wacht geweest in 2018 Dit vreemde verhaal bracht mij op de vraag, die je over heel veel dieren kunt stellen: hoe oud wordt een bijenvolk? Bij vrijwel alle dieren kun je een passend antwoord krijgen. Een vlinder leeft misschien een paar weken en een kanarie een paar jaar en een sprekende papagaai tientallen jaren. 

Maar bij een bijenvolk ligt het ingewikkelder. Wat is hier het dier? Het antwoord lijkt mij het gehele bijenvolk met koningin. Maar is een volk, tijdelijk zonder koningin, geen volk meer? Nee, het volk heeft na 3 a 4 weken weer een leggende opvolger. Begint hiermee de telling van de leeftijd weer opnieuw? Of heeft een volk het eeuwige leven, indien de imker ervoor zorgt dat er af en toe een nieuwe moer in komt en de raten van tijd tot tijd vernieuwd worden? Lijkt me ook vreemd "eeuwig levende bijenvolken". De gemiddelde moer leeft 2 a 3 jaar. Is 2,5 jaar de gemiddelde levensduur van een volk. Ook niet lijkt mij. Laten we de gemiddelde ouderdom van een volk eens op 10 jaar stellen. Indien je 10 volken hebt, dan sterfte er ieder jaar eentje. Dat geeft een jaarlijks natuurlijk sterftecijfer van 10%. 

Is 10% dan het gemiddelde natuurlijke sterftecijfer van bijenvolken? Dat zou het sterftecijfer van de winter van 2018/2019 zijnde 9% dus heel gewoon maken. 

Ik moet hier tijdens een regenachtige dag nog maar eens goed over nadenken...... voorlopig een paar dagen mooi weer. De bijenvolken hebben het echt nodig na zo veel weken slecht vliegweer. Van verschillende kanten hoor ik dat de broednesten zeer klein zijn vanwege het gebrek aan vers stuifmeel de afgelopen weken. Dit maakt het broednest extra kwetsbaar. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt