In het merendeel van de wetenschappelijke studies worden de mijt en de daarmee samenhangende virussen als de grootste bedreiging voor de honingbij genoemd. De vraag is echter of je niet met een andere blik moet kijken naar de varroamijt. Misschien moet je 'omdenken' en van je vijand je vriend maken. Misschien niet je beste vriend, maar toch een gegeven dat je iets positiefs kan brengen. 

Je zult er in ieder geval mee moeten leren leven en dat geldt misschien wel in het bijzonder voor onze bijen. In Brazilie en Afrika kunnen de honingbijen er goed mee leven, waarom dan niet in de Westerse wereld? 

Een groot verschil tussen de Europese bijen en de in Afrika gehouden bijen is de celmaat van de raten en daarmee de afstand tussen de raten. Dat kleinere cellen kleinere bijen opleveren, was voor 1920 de gewoonste zaak van de wereld. De aangetoonde symbiose tussen mijten en bijen in Brazilie en Afrika was 4 jaar geleden voor mij aanleiding om zelf de stap terug naar kleinere bijen te nemen. Overigens staat het geenszins vast dat de kleine cellen de oorzaak van de symbiose zijn. Wel staat het vast, dat mijten een voorkeur hebben voor grotere cellen wanneer ze kunnen kiezen.

In de onderstaande video zie je mijn 1e volk dat ik in april 2016 omzette naar kleine cellen op uitgebouwde MiniPlus-raampjes gekregen van imkerij Onder de Linde. Dit volk heeft dus al 3 winters overleefd zonder enige vorm van varroabestrijding. De enige mijtenaderlating, die het volk ondergaan heeft, zijn het jaarlijks uitnemen van ongeveer 6 tot 8 raampjes broed voor de opkweek van nieuwe kleine cellen volkjes. 

In mei 2019 heb ik dit volk omgezet van MiniPlus naar Dadant US, dit vanwege de noodzakelijke raatvernieuwing. De moer is eveneens 'stil' gewisseld in juni 2019. De komende winter 2019/2020 is dus de 4e winter dat dit volk onbehandeld in gaat en in blijkbaar goede gezondheid wellicht zal overleven. Blijkbaar heeft de celmaat een positieve invloed op de vitaliteit van het bijenvolk en wordt in de kleine cellen de mijtenreproductie misschien wel afgeremd. 

Het lopende onderzoek van Arista Bee Research, dat plaats vindt met mijn kleine cellen Buckfastvolken, zal mogelijk meer feiten opleveren. 

De voor de opzet van deze volken benodigde 4,9 mm kunstraat laat ik uit mijn eigen waskringloop vervaardigen in Duitsland. In een Weck-ketel worden de wasblokken uit de zonnewas- of stoomwassmelter via een au-bien-marie methode met gebruikmaking van een pantybroek ontdaan van bijenresten en andere restmaterialen. Na 5 weken krijg ik prachtige Dadant US kunstraten 4,9 mm terug. 

De opzet van kleine bijenvolken, die overigens 30% meer bijen omvatten vanwege de kleine cellen en het extra raampje per kast, is erg tijdrovend en vraagt een strakke monitoring van de mijtbesmetting. In gevallen, waarbij de mijtreproductie toch uit de hand loopt, moet tijdig ingegrepen kunnen worden, zodat het volk geen bedreiging vormt voor de omgeving. Inmiddels heb ik 3 geisoleerde bijenstanden omgezet naar kleine cellen en zullen er volgend jaar nog twee volgen. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt.

Meer info over verschillen tussen Europese en Afrikaanse bijen vind je in mijn imkerboek, dat mede gebaseerd is op NBV-Bijenwerk