Bijenvolken beschermen zich tegen schimmels, bacterien en virussen door het toepassen van propolis. Propolis heeft een positief effect op het sociale immuunsysteem van de bijen. Het is dan ook verstandig de plakkende kithars te laten zitten waar het zit. De bijen hebben er wel degelijk een breed spectrum toepassingsgebied voor.  

Op de witte schuifladen van de MiniPluskasten zie ik de laatste weken propolisdruppeltjes neervallen, met name in de volkjes met een meer dan gemiddelde mijtenval. Waarom die spetters naar beneden vallen, is mij een raadsel. Maar in veel kasten kom ik ze op de schuifladen tegen, soms zelfs dikkere klodders (zie foto).

Volgens een recent gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek (17 augustus 2018 o.a. door Michelina Pusceddu e.a.) werkt propolis ook enigszins narcoleptisch op de varroamijt. Narcolepsie is een slaapziekte, dus vertaald naar onze bijen en mijten zou je kunnen zeggen dat het verdovend werkt op de mijten? In nazomer en herfst zie je in grote getalen volwassen mijten en dochtermijten op de schuiflade vallen. Ook bij onbehandelde volken vallen ze in grote getalen bij ernstig besmette volken, maar ook bij minder besmette volken is er in de maanden augustus en september sprake van een verhoogde mijtenval. Kunnen deze mijten geen plaats meer vinden op de aanwezige winterbijen? Heeft propolis, dat juist in de nazomer en herfst in versterkte mate wordt aangebracht een slaapverwekkend effect op de mijten of kent de mijtenpopulatie ook een overgang naar een kleinere populatie langlevende wintermijten?  

Ik ga voor die laatste optie, het laatste broed loopt uit en levert blijkbaar heel veel niet levensvatbare mijten op. Te veel mijten is ook schadelijk voor het voortbestaan van de mijtenpopulatie, want door te veel mijten, lopen te veel winterbijen schade op en kunnen beide populaties - bijen en mijten - tenonder gaan. Het is echter de vraag wanneer de groeiende en krimpende bijen- en mijtenpopulaties elkaar in evenwicht gaan houden. Het naijlende karakter van de groei van de mijtenpopulatie gaat meestal ten koste van de gezondheid van onze winterbijen.

Mits de bijen hun gedrag aan weten te passen (denk aan VSH) en de besmettingsgraad van de mijten kunnen afremmen, ontstaat er wellicht een natuurlijk evenwicht tussen bijen- en mijtenpopulaties, die bestrijding in de verdere toekomst overbodig gaat maken. Mogelijk dat een kleinere celmaat het hygienisch karakter van onze bijen eveneens stimuleert of het instappen in werksterbroed afremt. Mocht je daarin geinteresseerd zijn, lees dan het laatste blogbericht over de metingen van de mijtenbesmetting in mijn 4,9 mm volken. 

Vooralsnog is het raadzaam het driegangen menu gewoon toe te blijven passen. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt