In het kader van het kleine cellen (4,9 mm) project meet ik iedere maand de mijtbesmetting op de bijen en dagelijks tel ik de mijtenval. Gisteren 29 september heb ik twee bijenmonsters genomen uit twee MiniPlus volken, het ene volk is een onbehandeld 4,9 mm Buckfast volk met een F1 moer uit 2016 en het andere volk zit op gewone raat (5,4 mm) en beschikt over een P moer van 2016. 

Het laatstgenoemde volk heeft 3 x een Hive Clean behandeling ondergaan en het 4,9 mm volk heeft in 2017 geen enkele varroabehandeling gehad. Het 4,9 mm volk is nog 1 randje groter dan het 5,4 mm volk. Beide volken bleken gisteren geen broed meer te hebben. Op zich is dat een goed teken dat volken uit het broed gaan. Hiermee heeft de varroamijt geen enkele kans om zich verder te reproduceren. Begin januari begint de moer weer opnieuw eitjes te leggen en daarmee kennen we dus een broedvrije periode van ruim 3 maanden.

In de volgende tabel heb ik de mijtbesmetting op 15 mei, 29 juli, 2 en 29 september weergegeven:

Daarnaast heb ik het gemiddelde gewicht van de bijen vastgesteld, om er achter te komen of de bijen geboren in 4,9 mm cellen daadwerkelijk kleiner c.q. lager in gewicht zijn.  Het gemiddelde gewicht bij de meting op 2 september van de gewone bijen was 0,117 gram per bij, terwijl de kleine bijen 0,1068 gram wegen. Op 29 september woog de gemiddelde 4,9 mm bij 0,104 gram terwijl de gewone bijen uit het volk ZE03 gemiddeld 0,134 gram wegen. De kleine bijen zijn dus 22,4% lichter. Hetgeen overeenstemt met de vorige meting. 

Dit betekent dat een kilo gewone bijen bestaat uit 7.500 bijen en een zelfde kilo met 4,9 mm bijen omvat bijna 10.000 bijen. Dit verschil komt overeen met het grotere aantal cellen per vierkante decimeter raat. Op 4,9 mm raat met een kleinere raamafstand (3,2 cm) zitten in een kast ongeveer 30% meer cellen, dus ook veel meer bijen. Hetgeen de broedtemeratuur ten goede komt en het hygienisch gedrag mogelijk bevordert. 

Nu de conclusies uit de laatste meting van de mijtbesmetting:

• De mijtbesmetting in volk ZE03 (wel behandeld) is de laatste 4 weken iets naar beneden gegaan; 
• De mijtbesmetting in volk ZE20 (onbehandeld) is de laatste 4 weken met een factor 4 fors gestegen door het uitlopende laatste broed! 
• In beide volken was eind september geen broed meer te vinden, alle mijten zitten dus op de bijen;
• De mijtbesmetting in het 4,9 mm volk blijft ondanks het feit dat dit volk niet behandeld is 28,6% lager dan het wel behandelde volk;
• De mijtbesmetting van 11,9% is iets hoger dan de algemeen gehanteerde norm van 10% als acceptabele grens voor de maximale mijtbesmetting;
• Beide % zullen de komende weken/maanden nog teruglopen, omdat er dagelijks nog < 10 mijten per dag uitvallen. 

Met het huidige % van 11,9 verwacht ik gezien de sterke bezetting met 4,9 mm bijen dat dit onbehandelde volk prima zal overwinteren. 

De verschillen tussen beide volken kunnen natuurlijk op toeval berusten. Echter bij het vergelijken van de natuurlijke mijtenval van 17 volken, blijken de 3 volken, die op 4,9 mm raat zitten, het altijd beter te doen dan 13 andere volken. Het kan nog steeds toeval zijn. Een meerjarige monitoring kan hierover uitsluitsel geven.

Ben Som de Cerff, docent koninginnenteelt en hobby-imker